NU ITNAK

NU ITNAK

Saya Khrih Lian, Gangaw

Thulamhuai
                Leivum minung pakhat le pakhat it dunnak ah hen, nu in a tsate vumah a itnak tah nase sawn itnakom ngawl si. Lapuah thiam le laingan thiam mi tampi te’n, nu itnak a nase dan thu heh a phunphun santehnak thaw in puah atsia ngan ten si.Heimanin nu’n atsa te nase leita in a it ti thu kheh, anuailama bang hen ruat danga sing.
1. Nu Pakhat sinaktuh Nupang pakhata Tuarkulnak te
   1.1. Naupai Tuarnak
                Nupang pakhat heh nu pakhat a si nak tuh in, nau a pai pan pin pan nase ngai in tuar si. Nau a pai pan phang in, naunaang tepan atsia, awk in tima a duh pittseih awngnak lai pawlkhat te kheh haw si. Tsin, nau a pai phang in, a pawng, akha, atsiik, alum a al, saa a phun phun, le thildang dang te ei ot veng si. Tsimi manin, rong-aak ming lawh si. Naupai thahlam in lothok thah veng a si manin rimsu ngai si.
  1.2. Nauhing Tuarnak
               Nupang pakhat in lakua sung nau a pai zawh in nau hing hun kim si. Nauhing a tuar nase dan thu heh Baibal sungah santehnak mang in rel si (Jer. 4:31a; 6:24; 13:21b; 22:23; 49:24; 50:43; Mik. 4:9, 10). Tsimita, nupang pakhat in nau a nei tu heh naplah tihtak in naplah ham veng si. Tsin nau a hing phang in nase takin ai ruangruang in thisen tampi luang in nau hing si. Sipelhatsia nau mel a muleh phangin a tuarnak te kheh hei leh in a tsano kheh ang ngai in pan leh si. Tsimita Nu in a tsate vumah a itnak khan hehminung te pakhat le pakhat it dunnak lakpin a nase ber kheh si si.

2. Nau A Nei Zawh
               Nupang pakhat in nau a nei zawh in, tima a kaisuah kel ngawlnak a khul kheh suah atsia, a tsano kheh tul si. Nausenno hen sun le zan a khenkhuai thei lai ngawl ta, anu heh eihmu kham awng ngawl si. Nau a eihmu ot, a rikaam, le a dangrum, zun le ek a tseh in a kap phangin tuamlawm, khul tul, puut in ian a tsia eihmu tiar veng si. Nu in atsano kheh a it leita man in, damngawl in a om phang in, a tsano kheh ngeihhar leita atsia, “Na naa ai in le na tuar ai in keima’n ka tuar sawn a sin maw,” ti’n ti nguihnguih veng si. Lothok ten a tsano kheh inn ah zam in thok atsia lovai hong inn a leng natsang in, atsano kheh tsawi in khul tul masa in awnpi atsia parlawm veng si.

3. Nu in Tsate tsa Thu A Ruatsak Dan
                 Nuten atsate mailam tsa nun khawsanak le khangsonak tuhin nase ngai in thuruat sak si. Atsate phatu le mibang tu a deihsaknak manin, a khawlphangawl phangin vat atsia thu rel veng si. Mi piangther nu in, atsate sannak atso theinak tuh le Pathian thu ah om tu in sawngensak si. Sunday school, khemping te kai tiar in pumkhawm pelh men tu khen siang ngawl si. Tsimibek zo ngawl, a tsate tsimnak lamah mi bang deve tu a deihsak manin, phunsawm ong deve theinak tuhin neingawl thahlam in, bawda sawng le cusin(tution) a phunphun kai tiar si. A tsa te a huatsuak kha phangin, “Kei ka tsa te zong maw,” ti’n ti nguihnguih veng atsia sawngen sak si. Tsin, tsate puah le pernak ah lawhding theinak tuh in sawngen sak si.

4. Ruat Khawm Lehnak Le Thukhumnak
               Nu hen a tsa te tsa a tuarnak le a kelennak tehem kheh a man in tuat asin, tuat tselh nung tu ngawl si. Sipelh atsia, nu in a tsate khawlphangawl in a om pelh ta si khen, tsimi a tuarnak tehem le a kelen nak tehem kheh a tsate vumah “Nangmahni tsa ka tuarnak le ka kelen nak tehem ka rul leh berh un,” ti’n a ti tu Nu tumah om tu ngawl si. Tsimi bangzah in nu tuarnak le itnak tehem heh tsate’n rul leh berh zonung singawl si, rul leh kul a si riangin, a rul leh zo tu tumah om tu ngawl si. Tsimita, nu in atsate kawzah tian in it sim ti heh a tsa te’n thei thiam ngawl in, nu thurelnak ngai ngawl atsia amah zohsuam in a om asin a nu kawzah in a thinna ol sim? Tsimita, nu heisiar ngawl, nu heinam ngawl, nu zahpi, le nu zohsuam thei tsate pawl in, a nu’n amahni a pai pan pin pan in amahni it in tuamlawm in a kelen dan, a pumpe dan tehem video in amahni pan tiar berh leh theih nung asin, a nu tuarnak le a itnak kheh thei tsiang tuin om men thei tu ngawl si. Tsimimanin keimahni hingtu Nu thinhar tiar, thinna tiar kha tu heh a launung ngai si. Baibal sungah “A kum ter na nu kheh zohsuam mah nen” ti’n ti si (Thutsangsim. 23:22). Tsibek zo ngawl, Dan peleh. 27:16 sungah, “Nu le pa a zohsuam tu te kheh tsamnak si ta sen,” ti si. Efesa 6:1-3 sungah, “Tsano te, Bawipa deihnak bangin, nu le pa thu ngai un. Meheh nang puah tuh thu maan si. ‘Nu le pa upat in,’ tinak heh thutiam thaw thukhaam pakhatnak si. Nu le pa upat le utsi khaw nang nunnuam tu atsia, leivum ah nunter tu si utsi,” ti’n rel kei si. Tsimita, nute kihzah, thinnuam, angtiar heh leivum ah muitsu dongnak pakhat si. Sipelhatsia, keimahni hingtu Nu kei tsam kha a si lekhaw in, kei nun khawsanak pit tu si (Thutsang. 20:20), tsin nu te zohsuam le nihtsiamnak in amang kha tu te heh, thihse in thi tu si (Thutsang. 30:17) ti si. A tawpnak in thih le nun khen ngawl tian in keimahni a hingtu nu itnak heh thupitsan in Nu te thinnuam tiar in ang tiar a sing. Muitsu dongnak si. 

MUITSU DONG MIPHUN TE

MUITSU DONG MIPHUN TE

Rev.San Cung Nung

“Bawipa kheh a Pathian in a nei miphun te kheh mi muitsu phun te si.
Bawipa’n a rothil in a dengnnak te kheh mi muitsu si” Saam 33:12.

                Israel miphun ten muitsu a tsonak heh Abraham thawm manin si. Tsimita a heita Abraham in muitsu tso lawt sim ti heh zir dang tu si sing.

Abraham in Pathian um si
                “Abraham in Pathian um atsia tsimi a umnak kheh diktsangnak in saang sak si” (Siam. 15:6; Rom. 4:3, 20-24; Gala. 3:6; Jeim 2:23). Pathian minung kei si theinak tuhin “umnak” kul si. Laithiangrim in “Umnak ngawl thaw himhim in Pathian ang tiar thei ngawl si’” (Heb.11:6) ti si. Abraham in tsapa Isaak nei atsia, Isaak in Jakob ah nei in, Jakob in tsapa leinih a neinak te Israel ti in mingsa si. Abraham in a um ongla manin a tenawn tsanawn ten Pathian um leh kul ngawlla si, ti’n rel awng kel ngawl si. Amahni lakah Pathian umngawl tampi a om manin Pathian in nase ngaiin thurel veng si. Jesuh in Farasi le Sadusi te a haunak ah “Abraham heh kei pa si ti’n ruat tsawm mah na un. Nang rel sing. Pathian in me lungto te heh Abraham tsa te si tu in puah thei si (Mah.3:9; Luk.3:8) ti si. Keimahni khen Pa Tsong Kham le Pa Mang En tsa te si ung, ti’n awn ang tseih men tuh si ngawl si. Mahni bulpak rori in Pathian um in kei saang phang bekin Pathian tsa te si thei tu si sing.

Abraham in Pathian thu lun si
                  Abraham in a hawh min tuh rama lamzin khen thei ham ngawl pelh atsia umnak thaw Pathian thu lun si (Heb. 11:8). Israel te’n Pathian thei ngai pelh atsia a thu lun nuam ngawl si. Tsimi manin Izip te kut ah kum 400 val sel taang si. Pathian thu heh thei tuh bek si ngawl in kei lun tuh si. Santehnak in “Sawngen un” a ti lekhaw ngen tuh si. Kei ngen ngawl lekhaw muitsu ngah tu ngawl si sing. Seh sawm seh khat pe tu in a tiarnak kei pe lekhaw muitsu ngah tu si sing. Kei pe ngawl lekhaw muitsu ngah tu ngawl si sing. Thiangrim noin om tu in rel si. Sipelh atsia zu le a rithei sii thaw tsehpawh neuno in kei om lekhaw muitsu ngah tu ngawl si sing. Pathian thu lun heh mitsim si atsia thu lun ngawl heh mitaw si tin Laithiangrim in ti si (Mahte 7:24-26).

Abraham in Pathian heh a pakhatnak in koih si.
                 Pathian in Abraham ah kheh tsapa pakhat bek a neinak Isaak ah mihal bawlnak in pe tiar si. Pathian tiarnak bangin Moriah mual vumah Abraham in a tsapa kheh meihal bawlnak in pe si. Sipelh atsia Pathian in a tsapa meihal bawlnak in thitiar ngawlin tutsang pakhat pe leh si (Siam. 22). Abraham in Pathian thu a lun bek zo ngawlin Pathian pakhatnak in a koih manin amah le a tenawn tsanawn te’n muitsu dong si. Jesuh in
“Pathian uknak le a diktsangnak kheh zei masa ula me thil (adangte) hem heh nang pe beet leh tu si, ti’n thutiam si (Mah. 6:33). Tuhen leivum ah Pathian tahin sahnungnak deng sawn tampi si. Tsamkhat no sahnung in nuam ngai pelh napikhaw a tawpsannak in lungse
mitti luangnak si thei si. Pathian pakhatnak in koih heh a panlai in sahnung ngawl pelh atsia a tawpnak lamah sahnung in tawp si. Kei mai ah a om thil te deng thiam kul si. Paul in mit a mu theihnung thil te heh tsillem sung bek awk in, mu theihnung ngawl thil te heh kumkhaw in kho si, tin ti si (2 Kor.4:18).

Abraham heh Pathian thaw pawl tsiat veng si.
                 Abraham ah heh Pathian thaw pawlkawm veng a si manin Pathian rualpi tinak ngah si (Jeim 2:23). Theidun le pawlkawm ngawl in rualpi nei theih ngawl si. Pathian rualpi a si manin Pathian nenah ralpha ngai in awn ngam si. A tupa Lot omnak Sodom le Gomorrah khawpi luat theinak tsa tuhin Pathian nenah maisong ngawlin a otnak rel ngam si. Minung heh rualpi pawlnak sesuak lekhaw sesuak nom a tsia rualpi pha pawl ngah manin khangso khen om deve si. Pathian pawlkom reng le singkhaw aman kontik khen senak lamah huai awng tu ngawl kei si. Nangmahni phatnak tuh bek tuumnak nei sing ti’n ti kei si (Jere. 29:11-14). Na pawlpi tuh rualpi deng thiam in. Labu sungah “Jesuh kheh kei rualpha ber si” “Keiman rualrempha tawk si lang” “Ka deihnak hem a petu Rualpha ngaingai tawk si lang” ti’n la sa veng si sing. Jesuh heh rualpi phaber in nei la na mailam lawhding in muitsu dong tu si tsi. Pathian heh mi deihdannak nei ngawl in Abraham ah muitsu a burh bangin nangmah khen muitsu na burh deve tu si. Nangmah pin pan Muitsu Dong Miphun si tuin tuum deve in

KHRIH THOLEHNAK LE KEI NITIN NUN

KHRIH THOLEHNAK LE KEI NITIN NUN

Rev.San Cung Nung

“Khrih tholehnak huham ka thei zo thei tuh in...” (Filipi 3:10)

              Khrih Tholehnak heh Khristian umnak ah a ham, a bulpi si.Tholehnak a om ngawl tsuk a sin kei umnak le thuthang pha phuangnak heh a thawnthong si, tin rel si (1 Kor. 13-14). Khrih tholehnak heh tuni nangmah le keimah thaw hei sengdun sim, hei nempi atsia kawtin na per sim? ti heh dawmno rel ot sing.

Nun Thernak Nei
             2 Kor.5:17 “Mi pakhat khat heh Khrih ah a om lekhaw siam leh thernak mi ther si. Ngai un, thil lun tehem pai berh atsia, thil hemmuah a ther in tsang berh ongla si,” ti si. Adam manin kei minung lun sinak hem Khrih thaw thinglamteh ah khehtsihnak a si zawhin Khrih thaw thaan sungah vi atsia, Khrih tholehnak ah tho langkhat deve si sing, tin rel si. Tsimi tholehnak heh minung lun bangin tho ngawlin Khrih ah mi ther, nun ther in tho si tin ti si (Rom. 6:4-11). Mi thisaak ten sual puah leh thei ngawlla si. Khrih ah na thi deve ngaingai ongla lekhaw sual le phatngawlnak te hen nangmah a deihbang in mang leh thei ngawlla si. Khrih tholehnak ah nunther thaw tho a sing.

Diktsangnak ngah
              “Amah heh thilsual kei puahnak te manin aapnak si atsia, kei diktsang theinak tuhin tho tiarnak si” (Rom.4:25). Adam thawm in leivum minung tumah diktsang om ngawl in sual berh si (Rom. 5:12). Sual man heh thihnak si (Rom. 6:23). Sipelh atsia Jesuh Khrih thawm manin diktsangnak lehsawng tso ngah si sing (Rom. 5:17). Khrih ah mi diktsang kei si theinak tuhin sual nei nom ngawl Jesuh heh keimahni tsa in misual in tsang tiar si tin ti si (2Kor. 5:21). Jesuh a tholeh ngawl tsuk asin tutian hen sual sungah taang reng rih tulai si sing. Jesuh a tholeh phangin a ruangtsunnak puan kheh thaan sungah zam si. Pathian tsungnungnak huham puan sil si. Umtu diktak na si lekhaw na puan lun, ningtsirnung, le nawngkai te kheh zam in diktsangnak puan sil in nung tu si tsi. Hei puan sil reng lai si tsim?

Ruangpum tholeh theinak
             “Sinapikhaw mithi te lak pin Jesuh ah a tho tiar tu Pathian Raula heh nang sungah a om lekhaw, Khrih ah mithi te lak pin a tho tiartu Pathian in nangmahni sungah a om ama Raula thawmin a thi thei nang ruangpum kheh nungnak pe deve tu si” (Rom. 8:11). Me Lai Thiangrim hen umtu te thi zawhin a ruangpum heh Pathian in tho tiar leh rori tu si ti lang tiar si. Pathian in Jesuh Khrih a umtu te sungah Khrih Raula (Rom.8:9) koih si. Khrih Raula a nei ngawltu mi heh Khrih thaw sengdun ngawl ti si. Nikhat ni in ruangpum heh thi tulai atsia Khrih a umtu te ruangpum heh a zaan thei ngawl, kolnak huham le tsungnungnak thaw dim in tholeh tu lai si (2Kor. 15:42-44). Heimansim tiphangin Khrih ah thaan sung pin a tho tiartu Pathian Raula le tuni umtu sungah a om Raula heh a bangve si. Me man
hen thih zawh limdiknak lianpi kei neinak heh si. Jesuh heh thi atsia tholeh si ti kei um a si lekhaw Jesuh ah a eihmu saak (Jesuh um in a thi te) te heh Pathian in Jesuh ah thaw huai tu si ti si (1 Thes. 4:14).

Vanvum ah omnak mun nei
                “Khrih ah thaw tho langkhat tiar in Jesuh mingin vanvum ah to langkhat tiar kei si” (Efe. 2:6). Jesuh Khrih a umtu mi te heh Pathian tsate si (Johan 1:12-13; 1 Johan 3:1). Pathian in a tsa te mundang ah om tiar ngawl in ama omnak vanvum ah omnak mun pe si. Khrih thaw tho langkhat tu mi te heh vanvum ah omnak khaan nei ham ongla si. Jesuh in, “Ei Pa inn ah omnak mun tampi om si. A om ngawl a si asin nang rel tu la sing. Nangmahni tsa omnak mun rem ham tuin hawh tu sing. Ka remtselh phangin nang nenah hawh leh angkhaw ka om minah nang om deve theinak tuhin ka nenah nang huai tu sing,” ti si(Johan 14:2-3). Tsimi vanram heh Paradise (Luk.23:43; 2Kor. 12:2) tiin khen ko si. Hell heh vanmi sual diabol le a pawlte omnak tuhin Pathian puahnak si (Mat. 25:41). Jesuh umtu te omnak mun heh van ram si. Kawnai mun sawn deng tu si tsim? U le nau te, Pathian in minung hem sannak ngah tu le thutak thei tu heh deih si (1Tim.2:4). A vuma Jesuh tholehnak thu te heh thutak, thudik si si. Pathian hen hell leng tu in a deih sak ngawl manin misual sipelh atsia Jesuh Khrih umnak thawmin sannak ngah atsia, midiktsang in saang leh kei si. Tsimita Jesuh Khrih a um, a nei ngah tu tehem Khrih thaw thihnak neh in tho langkhat tu atsia Pathian omnak ah om deve tu si sing. “Ming ko phangin keimah om deve tu sing,” tinak la heh nangma la si deve himhim ta sen.

NUNGNAK, TSIMNAK LE KHANGSONAK TUH PATHIAN THUNUNG

NUNGNAK, TSIMNAK LE KHANGSONAK TUH PATHIAN THUNUNG

                                                     Rev. San Tsung Nung

Itnak u le nau te,
                 Kumtin in August la heh Kawlram ah Bible Sunday in mang vengnak si atsia thaizing August ni 19 in heh pawlpi hemah Bible Sunday ni khawmnak in mang tu si. Me hun laitak hen keini khen Pathian thu Laithiangrim keimahni awn in kei kut ah leng in kei nei masabernak  si rih tu in um sing. Bualkhaw Baibal Thukam Ther Apnak Nanchaung Baptist Pawlpi ah July 19 ni, Yangon ah July 31 ni in tsungnung ngai in nei daang ongla si sing. Tuhen Malaysia, Kuala Lumpur khawpi pin Tihu Kuam u le nau te’n Bible Apnak puah tuum lai si. Pathian a mingthang ta sen.  Baibal Nipi (Bible Sunday) kei mang phangin kei tsiing tuh thu dawmlai no nang rel deve ot sing.

Apakhatnak ah Baibal (Laithiangrim) tehem heh Pathian in haihawh thunin a penak si (2Tim. 3:16). Leivum ah laibu tampittseih om pelh atsia Baibal heh tsuangtsung ber in pha si. Heitasim ti phangin Pathian in a minung te nenah Raula Thiangrim thun in a ngan tiarnak si. Tsimita Laithiangrim na siar phangin Pathian awnpinak si ti’n siar tu si tsi. Napoleaon in “Baibal heh laibu thongthong singawl si, Anung Laibu si, Laibu dang hemmuah leek berh si. Nitin in siar ngawlin om ngawl sing. Nitin in angnak ngah sing” ti’n ti si. Mitsim mithiam te’n tsimi bangin ti si, ti tahin Pathian haihawh thunnak in ngah nak si ti’n um tu si sing.

Apanihnak ah Baibal heh kei nei tuh si. Wales ram pin Mary Jones tinak nupang naupang pakhat in Baibal a nei ot leita manin kum ruk sung naper in tangka khawl (tsum) si. Kum ruk sung tangka a tsum zawhin a omnak pin peng 25 khawlanak mun, Bala tinak khaw ah a kawng rori in Baibal leitu in hawh si. Baibal zuartu pa’n midang nenah a zuar tuh Baibal pakhat no kheh Mary Jones ah pe si.  Mary Baibal nei ot leita le a thinkarhnak thawmin  British and Foreign Bible Society tinak 1804 in London khaw ah ding thei pan si.  Baibal nei ot leita in nikhat thaa poh khen liam ngam sing maw? Mite lehsawng petuh in ngak reng men si tsim? Nangman na nei lekhaw bekin na deih hunhun in siar thei tu si tsi. Baibal nei theinak thu panih bek om si. 1) Nei ot leitanak thinlung, 2) Tangka khawl in lei tu heh si. Nei rori teek in.

Apathumnak ah Baibal heh siar tuh si.  Baibal heh nei men, laibu koihnak ah rawl reng men tuh le thingkuang sungah khum reng men tuh si ngawlin siar tuh si. America President, Woodrow Wilson in “Nitin  Baibal siar ngawl heh vang lungsenung si. Baibal siar ngawl in kawti’n sahnung in thazang nei thei tu sim?” ti’n ti si.  Joshua 1:8 sungah, “Thukham laibu kheh hei himhim mah nen. A sunga ngannak bangin na lun theinak tuhin a sun  a zan in siar veng in. Tsimibangin na ti lekhaw khangso a tsi khaw na thil ti min hem ah lawhding tu si tsi,” tin ti si. Saam 1:3 sungah tsimi Pathian thu heh sun zan in ruat tsetseih tuh si, ti’n ti si.  Sir Isaac Newton in, “Minung in ngan atsia Pathian in haihawh a thunnak Baibal tinak Pathian thu heh ka nunnak hampi tsa in um sing.  Nitin in siar veng sing,” ti si. Siar rori in.

Apalinak  ah Baibal heh kei um tuh si. Apan in Thu om si. Tsimi Thu heh Pathian thaw om in, tsimi Thu heh Pathian ah si. Apan in amah heh Pathian thaw om si (Johan 1:1). Pathian thu Laithiangrim na um lekhaw Pathian um si deve si tsi. Na um ngawl lekhaw Pathian umngawl thaw bangve si. Pathian thu a si manin laikhetnak a kohber no pakhat poh riang man nei si. Thawnthong in pai men tu ngawl si (Mah.5:17; Mark 13:31). Umnak heh kawnai pin leng sim ti phangin zanak pin leng si in, zanak heh Pathian awnkam pin leng si (Rom. 10:17).  Pathian thu siar kei dawm lekhaw Pathian kei umnak a ma thu in kiam tsawm tseih tu si. Pathian thu tampi na za lekhaw na umnak khangso tu si tsi. Pathian le a thu na um phang bekin Nungnak nei tu si tsi.  Laibu dang te hen thu thei tiar atsia Baibal hen mi nunnak theng tiar si.

Apanganak ah Baibal heh kei lun tuhnak si. Martin Luther in “Pathian aw ngai tinak heh Laithiangrim kei lun heh si” ti si.  Pathian thu heh um peng bek si ngawl in a tiarnak thu, a relnak thu te kei luntuh nak si si. Siar in, a ti manin siar tuh, sawngen in a ti manin sawngen tuh, nun thiangrim in om in a ti manin nun thiangrim in om tuhnak si si. Lungto lianpi pitkhet pakhat heh  a sung pin thingkuang (mawng kuang) a tawt phangin lungpi kheh khii atsia keh zo deve si. Minung te rel theihnung ngawlnak heh Pathian thu in neem reih tiar zo si. Jesuh in “Ka relnak thu za atsia a puahtu te heh lungpi vumah inn satu mitsim pa thaw bangve si, ti’n santehnak rel si (Mah. 7:24-27). Siar tseih le za tseih  pelh na lun ngawl phangin mitaw lawh si tsi.

Aparuknak ah  Baibal heh tsimnak si.  W. E. Gladstone in, “Ka san sung leivum ah mi mingthang 95 te thaw thei dun si ung. Tsimite lakpin 85 te heh  Baibal a luntu te si,” ti’n ti si. Pathian thu sungah luntuh, pial tuh, puah tuh, puah tuhngawl tibangin tsimnak tam pittseih om si. Leivum tsimnak tinak (science) takhem kimsek in ngan ham berhnak si. Yangon Education University ah tawng ka kai lai in professor pakhat in “Tsim nuam te’n Christian te Baibal siar un” ti si. Amah heh Kawl benak be si.  America President, Theodore Roosevelt in “Baibal theisek heh college pin ngahnak tsimnak tah a let tampi man nei sawn si,” ti’n ti si. D. L. Moody hen “Baibal in sual pin na san tu si. Sual tinak heh Baibal in na san tu si,” ti si. Sual pin luat theihnak lamzin heh Baibal sung bek ah mu theihnung si. Baibal peh ngawl tsimnak heh mang theihnung ngawl si, ti’n Daniel Webster in ti si.

Apasarihnak ah Baibal heh khangsonak si. America President masaber George Washington in “Pathian le Baibal peh ngawl in  ram uk theihnung ngawl si,” tin ti si. Kum za val midang te awn tinak Mirang, Mizo, Kawl, Hakha, Falam, Tedim te thiamngawl thahlam in  mangin kei siar vengnak la tuhen mahni awn rori in siar tuhin nei ongla si sing. A heita nidanak lam te khangso sim ti phangin Baibal le Pathian um atsia anungpi tsih manin si. Jesuh heh Asia ram pin piang sipelh atsia Asia minung te’n um ngawl si.  Na nenah Baibal na neinak heh siar in lun la, um in, tsimi lekhaw khangso tu si tsi. Thusantehnak in Baibal in “Ngen un, ngah tu si utsi”  ti si. A heita kei ngah ngawl ti phangin  saw kei ngen ngawl ta si. America President, Andrew Jackson in “Baibal heh America ram minungte kei dingnak Lungpi si” ti si. Mitsim ram ten Pathian le Baibal um in lun atsia khangso si. Keini khen me thilpha heh tsung deve tu si sing.

Thukhomnak
Tuhen kei khangso hun ongla si. Khristian kei sinak kum 100 val ongla, Pa Tsong Kham le Pa Mang En tsa te si ung, tibek heh kei tsel ah bet reng men ngawlin Pathian thu heh keimahni rori in nei, siar, um in lun a sing. Kei thinlung, kei nun sesuak te remlehnak hun khawnu laingawl si. Tuni na zanak thu heh thinkho reng mah nala, thuruat in Pathian nenah sawngen in. Pathian in muitsu burh in lawhding tiar tu na si.

Pathian in m uitsu na burh ta sen. Amen.

Suakni Puai

Suakni Puai

Mark 6:21-25

     Minung ten Ni thupi ngai pa 3 nei sising.

1. Suakni

2. Zi nei,pasel nei ni

3. Thih ni

                        Milian/tsarah, Mitsim/mitaw, Melmawi/melse, Misang/mitsom,... tutu in sikhen a vuma Ni thupi pa 3 heh nei ten si sing. Pakhat le pkhat a mang dan a bangdun ngawl bek kheh si sawn si. Kei hun mang dan in kei sinak lang tiar veng kei si. Kei sinak lang tiartu le kei ruatnak a lang tiartu veng pakhat heh kei awnkam si. Mitsim ten,"Thinlung sungah a dim ta awnkam in suak" ti si.

                        Minung ten kei haw bernak le kei kiangah om kei rem ngawl bernak heh kei thula tsiangsek in a theitu le tumah thei ngawl nak kei nundan mawi ngawl nak te mipi te nenah a phuangtu te vumah semsem rekdun tu khen napmawh dun ngawl tian suak thei si. Thuson vei khat kei rel a si lekhaw khup leh nak tuh thuson vei 100 lai rel leh kul si ti si. 

                       Keimahni e kei haw nak te vumah kawtibang thinlung kei nei? Kei relse ot leita ta mi nenah zuar thei dan ruat in relse veng te si sing maw? A tsuangtung ah kei sinak, kei nundan mawi ngawl le kei sung thuthup a theitu ten midang nenah a rel khatu lau in amahni sualnak a phunphun zei in relse masa veng si ngawl si sing maw?

                      Bible sunga kei mu bangpah in Herod in a nau Filip zii a longsak thu kheh Tinim petu John in Herod ah a rel ta thawnginn sungah khum si. Heita Herod in thawninn sungah a khum ti heh Bible sungah tsiangno in muh theih nung si. Tumah thei ngawl nak Herod in a nau zii a longsak thu a thei man'n John vumah a ang ngawl leita ta thawnginn sungah a koih nak si. A ngaingai ti lekhaw Herod in John a heh Pathian minung midik a si lam thei reng sipelh a hei ta thawnginn ah a koih tiheh Mark 6:20 (he was a righteous and holy man) ah mu thei si sing.

                      Kumpibawi Herod in a suakni angnak puaipi puah atsia ram sunga milian, uktu te le ralbawi te sawm si. Herodias tsanu in laamnak nei atsia a laam a mawi ngaingai ta Herod le a sawmnak mipi te ang tiar si.Tsimi kheh Herod in a thei phang a ang leita ta na deih pohpoh ka ngen la na pe tu sing, Ka uknak ka ram zahlam tian na pe siang tu sing a ti thu mu thei si sing. Tsanu in a nu Herodias thuron phang tinim petu John lu ngen tiar si.

Keimahni santu Jesuh suahni hun leng lehleu tula ta amah muak tu'n kei thinlung rem ongla si sing maw? Tu kum Christmas e kawtin ha ka/na mang tuum? Tute pawl sawm in mun khat ah nuam tak mang tu in ruat si tsim? Pathian deih nak kei thinlung, taksa le raula nuam ngai ah kei mang theinak tuh in a masaber ah kei innsang, kei pawlpi le kei kiangkap te rem masa kul si sing. Pathian thuron ngawlin mahni deihnak rualpi te nenah thu kei ron a si lekhaw Jesuh suakni muaktu lakpin a muak sual te situ si sing. Christmas angnak nang vumah om tasen...

Arbawm sunga Ar

                                            Arbawm sunga Ar

              Tuma lai'n Ar rektu pakhat Ar bawm lianpi pakhat nei si. Tsimi Arbawm sungah Ar tampi dimpek in thun si. Arbawm sungah Ar a tam leita a thun ta pakhat le pakhat delhdun manin haihawh nak tuh huih thiang a a ngah ngawl ta haihawh dasam dang ngaingai si. A tuangtung in a nuai lama Arte tsa haihawh a sam vang thu khat, vum lama Ar ten a tsil duk bek zo ngawl a suang pin tiksak lai si. Lai le tii khen a kham dang ngawlta thintsom, thinraw dang ngaingai si. Tsimi lak pin Arnu pakhat a leng lekhaw tsuhdun thei lai si. Arbawm bawm khat bek sipelh atsia Ar ai aw heh kiangkap tian thang si. Tsimi phangin a neitu Ar rektu pa kheh Vaang le thingbel thaw leng si. Arbawm siin pin a kut pur atsia a kut thaw a khawnen ber Ar kheh a ngawng pin len in pulam ah suah si. A suah nak Arte heh a ngawng pin vaang thaw ten in rek si. Pakhat a rek tselh lekhaw pakhat len lehleu ti'n nuamda no in rek si. Pakhat tselh pakhat a rek ta a Arbawm vum heh thisen thaw dim si.   


              Tsimi bangin a rek tseih sipelh atsia Arbawm sungah Ar tampi om lai si. A taang Ar ten pakhat a dawm lekhaw Arbawm sungah Ar pakhat a dawm peper deve tsa ang dang ngaingai si. A taang lai Ar te khen dawm peper pelh nakhaw dap lawt ngawlin haudun pahpah lai si. a dawltaber ah Arbawm sunga Ar tampi koih nak heh Ar rektu pa kut sungpin thi veng si. Pakhat le pakhat haudun, tikdun khen om leh ngawlla bangin Vaang awn khen om leh ngawlla si. Ar bawm ah thisen a tomtom bek taang si.




              Me thuanthu ah saantehnak heh Leivum minung te nunnak si. Leivum ah a om thil heem heh a dawltaber ah Senak le thihnak thaw tawp veng si. Ramsa, nunnak nei thingbul, papar le minung te khen mailam pin thihnak in kei ngak reng si. Thinnak kut sungah kei leng ma pakhat le pakhat iksiknak, haudunnak le urhdunnak thaw leida veng sising. Mah ngah otnak thil pakhat manin khat lam te nunnak a bo sikhen napmawh lem ngawl in angtu khen om lawi ngawl sising. Tutu sikhen thihnak kut sungpin a luat tumah om tu ngawl si. Tsimi a sita kei dam lai'n kumkhaw kei nunak tsa keimahni a santu Jesuh sannak thei ngawl in kei om kha lekhaw tu pinpan sualnak pin Pathian nenah lehlawi dang leh a sing. Umtu ten kei thi zawh ah kumkhaw nunnak kei nei lam thei dang reng a sing.

Sansuak dan Hin 3

                       SANSUAK DAN HIN THUM / STEPS PATHUM 
                      (1Pet 1:9; 1 Cor 1:18; Phil 2:12; Rom 8:18-24)
                                                                                 Ngantu: Saya Thian Za Uk (M.Div)

              Sansuak suak dan hin thum singawl lekhaw step pathum ka ti phang hen thil dang pi in ruat kha tu si utsi. Mehenah ka rel nuam nak sawn heh Laithiangrim sungah Paul in Philippians te nenah a kuat nak lai hen ah kawtin ngan sim ti kei pan lekhaw “….San nak nang sithei nak tuh in perzom reng un (continue to work out your salvation)…” (Phi 2:12). Paul in me a kuat nak heh umngawl tu te nenah a kuat nak lai si ngawl lam heh thei dangg te tu heh um sing. Timi man in me thu thaw pehzomdun in thudong nak le ai tsan nak te om bel ken tu si u tsi hei ta Paul in umtu te nenah “San nak nan si thei nak tuh in per zom reng un” ti’n nak san(dekbe) heh. Methuh thaw pehzomdun in ka ngan nuam nak heh ‘A liam sak Sannak, Tuhun Sannak le Mailam hun Sannak’ ti lam sawn in ruat dang sing.

1. A Liam Sak Hun A San Nak(1 Peter 1:9) 
(Raula Sansuak nak : Kumkhaw Paithei leh ngawl la Raula)

             “Nang umnak a dawl taber phi (result) heh ngah ongla si utsi, timiheh Raula Sansuak nak si”(1 Pet 1:9). Eph 2:1, 5 sungah, “Thukham na lun ngawngla nak man le na sualnak man in thi ongla si utsi, As for you, you were dead in your transgressions and sins, v 5 Thukham lun ngawl nak mak in a thisak si ongpelh napikhaw Khirh thawm in nung leh tsiar nak te si siung. timiheh a ngeih harnak thawm in Sannak ngah ti si sing.” Rom 3:10 sungah, “Midik le mifel tumah om ngawl si, pakhat no poh khen om ngawl si.” Jere 17:9; Isai 1:5-6 Psalms 38:3. Tin 1 Cor 1:30 sungah, “Timite meh A ma(Pathian) man sawn si Jesuh Khrih sungah na om thei nak, keimah ni ta Pathian nenpin a leng tsimnak, dik tang nak, thiangrim nak le San nak kei si Adam hun lai pinpan minung te heh misual si in, Satan kutsungah seltang te si. the time Mining te heh timi Satan sel sungpin mahni le mahni Sansuak tawm thei ngawl te si suing. Timi man in Pathian in A Tsapa mang in Satan sel sungpin Sansuak atsia, A Tsapa Khrih sungah koih kei si; tinPathian Laithiangrim tawn in Khrih sungah a koihnak kei si lamte khen rel si. Lathiangrim in relnnak bang in Pathian in in keimah ni A Tsapa Jesuh Khrih sungah a koih si lam a rel nak bang in um in a muang ngam tute hem kheh puahther nak a singawl lekhaw suakther (piangther) te si ti’n ti si. Timi heh Pathian in keimah ni tsa a penak A Tsapa Jesuh Khrih in thinglamteh vumah a puah nak um in muang ngamnak bek thaw si hingther nak kei si thei nak heh. Kei mahni le keimahni thil thei nak mang in hingthernak (piangther) si kei tum a sikhen kawntik ni khen hingther nak si ongkel tu ngawl si. Timin keimahni le keimahni ti theinak mangin hingther nak si kei tum silekhaw hei thaw bangve sim ti phang mipa nupang in suak tum thaw bangve si. Pathian in Laithiangrim sungah a relnak bang in Khrih ungah hingther nak te si utsi ti nak heh a mah muang nak le um nak thaw bek in ngah Keimah ni heh Khrih sungah hingthernak te si ti’n kei tip hang hen kei taksa, kei ruangrai le kei mel te si ngawl si. Santehnak in, naper nak ah singawl le khaw tlawngta ther te a leng phang, naper ther si ngawl le khaw tlawngta ther ti’n kei ti nak heh a kaw nai min ber sim a ther nak? A taksa ah maw mi ther a si nak a lang? Mither a sinak heh a ruangrai le a mel ah si ngawl si, mither a si nak heh a sinak / tu a si (who they are) tinak sawn ah si mither a sinak heh a lang. Col 3:3 sungah, “... na nun nak heh Khrih thaw Pathian sungah thup in om si.” Keimnih ni heh midik le mifel singawl pelhnapi khaw midik le mifel a sin Jesuh khrih sungah midik mipha le mifel si suing. Keimpuah phat nak le keeper nak in Pathian nen leng theih ngawl si. Sipelh atsia Jesuh Khrih in mifel le midik in suak tsiar kei si. Hingther nak ti nak heh veikhat bek om si. Timibangpah in Sansuak nak khen heh vei khat bek om si in, timi heh kum khaw ta si. Laithiangrim in hingther nak heh veinih, veithum, veili (born again and again, and a gain) etc... nei un ti’n kei zirh ongkel ngawl si. Hingther nak kei si zawh in minungte heh sual thei leh ngawl la ti nak si tsuang ngawl si, amah zong Raula Thiangrim in sualnak sungah kei du thei ngawl nak tuh in bawm veng bek zongawl mahni le mahni kelen tsawm thei nak tuh in thazang keipe veng si.

Hingther nak te nun dan:

1) Hingther nak a si tatak te hen Pathian thuhal (rikam le dang rum bang in Pathian thuhal in Pathian thu za timni nei ngawl) si (John 4:40). Timi heh Sakhi in sihti a ngai bang in hengther nak a si (mi piangther) tatak te’n nitin a nun nak ah Pathian thu ngai

2) Tin Paulpi sungah a si ngawl lekhaw Pathian na apernak ah zuam ngai in le thatho ngai in a theih tawp Pathian tsa ti’n pupe thei si (Psalm 84:10; John 5:14).

3) Pathian sungah a nung te hem in sualnak puah zom thei leh ngawl si, thin a sualnak a puah kha a si si khen a mah ni le mah ni sual apuah lam thei tsawm in sual sir in leh lawi leh veng si (1 John 3:6, 9; 5:18). Santehnak: Samson, Solomon, David.

4) Acts 19:19 le Prov 8:13 sungah Pathian umtu diktak te hen thilphangawl te(sual) haw Hingther nak a si Khrih Umtute Nenpin A Paileh Thei Thil Panga: 
a. Sansuak nak ngah ni a ngahnak thinnuam nak heh paileh leh thei si (Psalm 51:12 ). Kumpibawi David Sansuaknak (salvation) heh sualnak suangah a duleh onglei len pai ngawl si amah zong timi sansuak nag a angah ongnak thinnuam nak kheh pai si. Tin Pathian nenah sual sirnak thaw a leh lawi leh phang in Pathian a sual puahnak te sual zah atsia tima a tso ongnak thinnuam nak kheh peleh si.

b) Pathian keimah ni tsatuh koihsak nak lehsawng paileh thei si (1 Cor 3:15).The Reward can be lost. Puah le pernak sualnak man in Sansauk nak nangah ong nak kheh pai tuang ngawl si Pathian nenah sual sianak thaw na lehlawi leh lekhaw, amah zong vanah nakai phang in Pathian nangma tsatuh koihsak nak lehsawng te kheh ngah tungawl si tsi. Timi leh sawngte kheh napuah pernak sualnak man in meisungah lon (vor) in harl nak si ti si.

c) Pathian nenpin na dongnak muitsu thilri neinak le miliannak kheh napuah pernak sualnak man in paileh thei si (Jere 18:10 ).

d) Pathian penak mei in thawnsak nak situ (Rev. 2:5) “. . . Na sual na sir ngawl lekhaw, na nenah haw hang khaw na mei in a koihnak munpi mun dang thawn sak tu sing” ti’n

e) Prov 10:27; 19:1; Job 22:16; 1 Cor 5:5 Leivum taksa heh thi in pai men tu lai si heiman sim ti le khaw sual nak thaw a dim taksa sita si sipelh atsia Pathian um in hingther nak na silekhaw na raula heh kumkhaw tsa Sannak ngah tu si tsi.

2. Tuhun A Sansuak Nak (1 Cor 1:18; Phil 2:12)  
    (Present Salvation)

                1 Cor 1:18 sungah “. . . Sannak lai tum (have being save)” ti nak heh (in Greek: present indicative passive) ti nuam nak heh tuhun sungah pertseih nak si ngawl lekhaw si tseihnak lai tum relnak si. Phil 2:12sungah, “. . . Sansuak nak nang ngah theinak tuhin kihzah nak thaw perzom reng un” ti’n Paul in Khrih Umtute nenah laikuat si. Tin Laithiangrim rel nak hen ah minungte hen a pha le se khen theinak ((1 Cor 10:25-29)), le ruat nak phaw ngawl a neite kei si lam tsiangno in kei rel si (Rom 8:6-7). 

a) Ruatnak phangawl pin Sansuak nak. Kei thinglung sungah ruat nak kei neinakte

b) Kiang le kap / tabawah launak pin Sansuak nak. Matt 26:69-74 Sungah Peter in heh Pathian maiah a man pakhat ken omngawl si (Acts 8:18-23): Simon in Pathian nenah sualzah ngen atsia Pathian in a sualnak te zah bek zo gawl in a rual sualnak sual nak te tsian in zah si. Umtu mipiangther te veitampi heh Simon bang si siung me Act 8: 18-23 sungah rel nak bang hen, kei ruatnakte Pathian maiah a man pakhat khen om ngawl si. Mite sinak nak le a tithei nak te pan atsia eng in iksik thei te si suing (santehnak: lasathiam, thurel thiam, thuzirh / laizirh thiam etc…). nupang / nupite le Judah danthiam upte lau man in Pathian thuthangpha khen phuang ngam ngawl bek zo ngawl Jesuh Khrih lenin a om phang theingawl sing ti’n a dingngat ong si. Sipelh atsia Pentecost ni in Raula thiangrim a tsongah zawhphang in Pathian Sansuak nak thuthangpha phuangtu kheh heimah zahpi in lau leh ngawl la si (Act 4:19-20 siar leh lai in). Sansuak man in, David in Bawipa heh ka heizongza si ti’n rel thei si.

c) Iksik nak pin Sansuak nak. Psalm 73:1-28 Pathian in David kheh iksiknak pin

d) Thintom nak pin Sansuak (Eph 4:26-27)

e) Damngawl nak pin Sansuak (Psalm 116:8-9)

f) Ngalnak pin Sansuak (Dan 4:28-30)

g) Lungse thinhar nak pin Sansuak (Psalm 30:11)

3. Mailam Hun Sansuak Nak

               Rome 8:18-24 sungah ngan nak heh kei thei ten bang in “Jesuh Khrih a tawlhsuk leh phang in Umtute hem le sonak si a khaw, me sual nak thaw a dim leivum taksa heh thang nak a si Raula taksa in theng sak tu lai si timi heh mailam hun Sansuak nak si. Tin Laithiangram sungah relnak bang hen a thi sak umte khen heh Jesush leivumah a tawlh suk phang in than pin tho leh tu si ti’n ti si (1 Thes 4:16; Math 16:27; 24:31; 1 Cor 15:23).

A DAWLTABER RAITHAWI NAK

                      A DAWLTABER RAITHAWI NAK
                      +++++++++++++++++++++++++
                        Ngantu: Saya Thian Za Uk

Laithiangrim:
                        “Pathian in leivumpi a it man in a tsapa neih lam tang kheh pe si, timi a umtute hem kheh thi ngawl in kumkhaw nun nak ngah tu si.”Pathian in a tsapa kheh leivumah thukhen tut uh in leh  ngawl si, sipelh atsia a tsapa tawn in levumpi  san suak si theinak tuh sawn in si. (John 3:16-17)
                        Jesuh in nangmah le keima tsa in a sangber man pe in lei si timiheh kei ruat ban ongkel ngawl nak a si keimah ni a it leita nak man sawn si. Amah heh silekhaw thinglamteh vumah rek nak a tsuar tselh phang in than lungkhaw sungah phun in om si. Nithum zawh in thihnak neh in than sungpin tho si. Meheh si Khrih umtute kumkhaw thih nak sungpin sannak kei si thei nak heh. Keimah nihen thil titheinak kei nei leh ngawl la, keimah ni le keimah ni khen kum khaw thih nak sungpin kei san tawm thei leh ngawl la lam Pathian in tsiangno in a theiman in keimah ni thi ai  in a tsapa kheh thing lamteh vum ah thihnak tsuar tsair in a thisen thaw kei sualnak hem somsak in leivumpi neh in thih nak than sungpin tho atsia neh nak thuthangpha kheh phuang si.
Methu thaw pehzom dun in laithiangrim sung mang veng nak awn tsang riat (8) ruat dang a sing.

Sual Sir Nak:
                        Sual sir tinak heh “Sual sing ti’n Pathian nenah lehlawi lehnak si in, timiheh Pathian in keimah ni tsa in kumkhaw nunnak a penak, ngeih harnak, le sual zah nak kei ngah thei nak tuh in a nenah sual sir in kei lehlawi leh nak sawn si.” Sual sirnak kei ti nak heh sual zah in san suak nak kei ngah thei nak tuh in a kul tsam thil pakhat si (Acts 3:19). Pathian in ka sual nak pin sual zah ong la ka si ti’n kam in bek rel tseih men atsia, keinun kei theng ngawl a silekhaw kei sual sir nak heh heimah nem pi nak om ngawl si. Minung te heh sual nei ngawl pakhat khen om ngawl si sipelh atsia minung pakhat in vei khat sual sir in a om phang in a nun ah a lang tsiar thei ngawl a silekaw timi a sual sir nak kheh thuson nak bang in suak si. Mipakhat in vei khat a nun kehkuai in a sual te sir in Pathian nen ah a lehlawi tatak a silekhaw ti ma a puah ongnakte kheh a thop no in khen puah ngam ongkel lehtungawl la si heimansim tilekhaw a nunnak, a thinlung kelentu Pathian Ralathiangrim in a mah ruak a singawl lam keh a thin lung sung ah a thei tsiang tsiar nak man sawn in thil phangawl te kheh heimah puahngam ngawl si. A taksa ot nak a singawlekhaw sual roihnak neh ngawl in a du khaleh a si sikhen a sual sir vut lehzep in Pathian nen lam ah lehlawi vut leh si.

Sual Zah Nak:
                        Lai Thinagrim tangthu sung hemah Pathian heh mi ngeihhar thei, mi sual zah thei tu Pathian si manin a nenah sual sir in a lehlawitu te hem kheh sual zah thei si. Sipelh atsia sual zah nak heh tu rori in sual zah (automatic) nom ti nak si ngawl si. Heimansim tilekhaw Laithiangrim sung ah kaw tin ngan sim tilekhaw “Sual men heh thih nak si,” Pathian pe nak danbu sungah kaw tin ngan sim  tilekaw “A nung raithawi nak om ngawl in sual zah nak om ngawl si.” Jesuh Khrih thih nak hen kei saul nak man kheh pe’n om a si man in kei sual nak hem kheh kumkhaw pai in om ongla si. Ming nungte heh tuni tsian in sual thei lai si sing tinak heh a man si sipelh atsia kei puah pernak, kei ruat nak pin sual kei pauh nak te heh sual sir nak thaw Pathian nenah kei leh lawi a silekhaw Pathian in kei sual nak te sual zah zom reng veng si (1 John 1:9).

Raithawi Nak:
                        A dik le a man raithawi nak ti nak heh penak si. Jesuh Khrih tuar nak le a tholeh nak heh sualsam (accident) si ngawl si. Tin Laithiangrim thukham lun sungah Lekper puai (Passover) hen rai thawi nak lianber a si heimah puah ongkel ngawl nak Pathian in a tsapa Jesuh Khrih mang in a puah tuhlai raithawi nak a muah num nak sawn si. Jesuh Khrih van vumah bawi a sinak pi zam in lei vum ming si nak kheh le atsia thinglamteh vumah a nun nak keh pe in minung te sual nak hem tsa man keh pe si (Philippians 2:8). Timi Jesuh Khrih in a nun nak pe in minung te sual nak tsa a puah nak kheh minungte hen kei nun nak, hun kei ngah nak te hem khehPathian tsa ti’n  Pathian nen ah a nung raithawi nak in kei mang thei kul si (Romans 12:1).

San Suak Nak :
                          Mi zahlam te’n harsa nak a tawk phang bek Pathin ko phawk veng si a mah ni harsanak pin san suak tut uh in. Laithiangrim thukham lun sungah Pathian dengnak a minung a si Israel mite’n Pathian a ko phang hen a mah ni ralte kut sungpin san suak a si thei nak tuh in ko veng si. Timi bangpah in kei nihni khen kei sual nak man in kum khaw thih nak kei tuar tuh sungpin san suak tsawm thei ngawl kei si man in timi kum khaw thih nak sung pin san suak kei si theinak tuhin Santu kul si. Ang nung ngai a si Pathian in keimah ni san tutuh in A tsapa kheh leivumah lehsuk in kei mahni kum khaw thihnak sungpin san suak si (John 3:16-17). Our salvation is the accomplishment of the Crucifixion and Resurrection—the beautiful fruit of Easter.

Thinglamteh:
                       Thinglamteh hen Pathian in leivumpi a san suak nak kheh muh kei si. Thinglamteh thu kei ruat phang hen, kei phawk reng vengtuh heh kei sualnak man in thihnak a tuartu Pathian tsapa Jesuh Khrih thisen lung nak in kei sual pin keimah ni lei in a san suak tu Jesuh Khrih tuarnak kheh phawk dang reng veng a sing (Isaiah 53:5). Jesuh Khrih thinglamteh vumah thihnak a tuarnak peh ngawl in Jesuh Khrih Umtu te’n Pathian penak san suak nak lehsawng tsotheih nung ngawl si. Jesuh Khrih umtu te nun nak heh me thinglamteh thaw hen a pehzom dun si. Heimansim tilekhaw Jesuh Khrih in keimah ni a kophang hen “Kei mahni le keimahni sinak zam in thinnglammteh phurtu in le a manenah kei nunnak te up tu’n ko kei si.” (Mark 8:34). 

Than:
                      Jesuh Khrih Umtute hen kum  khaw nunnak nei si, sipelhatsia taksa thihnak tawk leh tu ngawl la si tinak si ngawl si. Amah zong kum khaw nunnak ah kei lut phang in me sual nak thaw a dim leivum taksa thaw hen lut thei nung ngawl a si man in taksa thih nak heh kei tawh kul si. Thanro (empty tomb) ti nak hen a rel nuam nak silekhaw levum taksa thih nak heh lau kul leh ngawl la a si lam kheh lang tsiar bek zongawl Jesuh Khrih in thih nak a neh ongla lam le kum khaw tuarnak / thihnak (Hades / Death) neh ongla lam lang tsair si. (Romans 6:4).

Tholeh Nak :
                        Tholeh nak tinak heh Pathin in mingnung te ai awh in A tsapa Jesuh Khrih tuarnak a diriam lam lang tsairnak pakhat si (1 Peter 1:3-5). Ralathiangrim in Jesuh Khrih than sungpin a tho leh tsiar bangin Jesuh Khrih umtute khen heh taksa thih nak kei tawk zawk in kumkhaw nunnak ah lut tu in thih nak pin tholeh deve tulai si heimansim tilekhaw Jesuh Khrih than sungpin a tholeh tsiar tu Raulathiangrim heh Jesuh Khrih umtu te nun nak sungah om si.

Jesuh :
                           Jesuh in minungte sualnak man hem kheh thinglamteh vumah a tuarnak le a thih nak thawm in pe in om ongla si. A ruang heh than sungah phum atsia, nithumm zawh in than sungpin tholeh si. Timi heh Jesuh Khrih leivumah a hawh nak sanber si. Me thinglamteh vumah thih nak tuarin, thih nak neh in a tholeh nak hen leivumah a tuarsak nak san kim tsiar ongla a silam lang tsiar si. Jesuh Khrih than sungpin a tholeh zawh in a niglunte nenah vei tampi a lang tselh zawh ni sawmli (40) nak in a ninnglun te nenah a lengleh tulai thu le Ralathiangrim in a nunglun te ompi reng tu a si lam the thu tsiam in thuzam atsia Pa nenah leso nak in om si. Jesuh Khrih awn tsang lea nun hen A mah umte kaw tin leivumah nung in khaw sat u ti kheh tsiang no muh  zongawl A le thuzirhnak hen silekhaw minungte hen kawn tin Pathin it nak kheh oo in kei sang thei dan tuh lampi keimuh si. (Romans 5:10). A suak nak, A nuntsan, A thihnak le A tholeh nak hen Laithiangrim thukham lun sung a Prophets te rel hamnak hem kheh kim tsiar si. Jesuh Khrih (Messiah) Santu pa heh Israel miphun te tsabek leivumah leng singawl si, leivumpi tsa sawn si (1 Timothy 4:10). Mete hem man sawn in si Easter singawllekhaw thosal puai kei mang nak a sanber heh. Thosal puai heh silekhaw Jesuh khrih kei thangphat nak, a nenah angnak kei relnak puai thupi pakhat si. Thukhum nak in Laithiangrim pakhat ka ngan nuam nak heh "Heimah lau in omleh ol la un. Keimah heh a pan nak le a tawp nak sing. Keimah heh a nungpa sing; Thi ong pelh in tuhen kum khaw in nung sing. Tin thihnak le kumkaw rem nak tawh / tahbi (key) heh ka kut sungah om ongla si" (Revelation 1:17-18).

Jesuh Thukhaam

Johan 15:7-17

         7 Nangmahni'n keima sungah om reng atsia, nangmahni sungah ka thu te a om reng lekhaw, nang deihnak taak hem ngen ula, nangmahni tsa puah saknak si tu si.
         8 Rah tampi nang rahnak thawmin ei Pa ah a tsungnung manin, ka ninglun te si tu si utsi.
         9 "Ei Pa'n keimah a it bangin, nang it deve sing. Ka itnak sungah om reng un.
       10 Ei Pa thukhaam te lun atsia. ama itnak sungah ka om reng bangin, ka thukhaam te nang lun a si lekhaw, keima itnak sungah om reng tu si utsi.
        11 " Ka angnak heh nangmahni sungah a om reng theinak tuh in le nang angnak a dimpek theinak tuh in, me thu te heh nang rel sing.
        12 Ka thukhaam heh meheh si;  keiman'n nangmahni ka it bangin, pakhat le pakhat itdun un.
        13  A rualpi te tsa in a nungnak liam itnak tah lian sawn itnak om ngawl si.
        14 Nangmahni ka penak thukhaam tehem nang lun asi lekhaw, ka rualpi te si utsi.
        15 Sel hen a bawipa puahnak a thei ngawl manin, sel te ti'n nang ti leh tu ngawlla sing. Sinapikhaw ei Pa nen pin ka zanak thu tehem nangmahni ka thei tiar ongla manin, rualpi te ti'n nang ti sing.
        16 Nanhmahni'n keimah deng si ngawl si utsi; keima'n nangmahni deng atsia nang koih ongla sing. Tsimi manin nangnihni'n hawh in rah rah tu atsia, tsimi nang rah kheh kho reng tu si. Tsin, keima ming in Pa nenah nang ngennak taak hem pe tu nang si.
         17 Nangmahni pakhat le pakhat nang it dun tuh in me thukhaam te heh nang pe sing.

              Umtu tampi te a heita a nunnak ah diriamnak taktak nei ngawl ha? tumtahnak a lawhding ngawl in kei om veng? Heitasim tiphang Jesuh nenah kei thinlung, kei ruatnak le keitaksa pumpuluk kei ap veng ngawl taber si si. Umtu te heh Jesuh a um maninumtu te ti'n ko nak te sising. Jesuh ninglun te kei si bangin keimahni thuthu ah nung theih leh ngawlla in kei lun nak pa tsa nung tu te si sawn sising. Bawi ka nei ongla nungsang Bawipa ang theinak tuh bek puah kul si.

              Umtu mi pakhat nenpin Pathian si tiar a ot bernak heh Ama tsa rah pha rah tuheh si si. A liamsaak kum tampi ah Pathian thu thangpha midang nenah vei kawzah ke rel tiheh ruat dang leh a sing. Na umnak mun hem ah, na napernak ah le rualpi te thaw om dang phangin Umtu na sinak lang tiar thei tsi maw. Leivum inn le lo tsa, tangka hampumnak thaw a dim maw kei silai? kei thinlung paan tsawm leh a sing. Ama mel keng in puahnak te kei si zawh in a ro tso tu te si ongla si sing. Minung te hun tsom no kei nei  sungah raula pai veitu le kei kam rori pin Pathian thu rel si thei tu heh thupi ngaingai si. Mi zahlam ten tangka thaw Pathian naper heh pha pittseih si. Tangka bek thaw Pathian naper heh diriam men ngawl in kei taksa ruangpum rori in Pathian naper theinak tuhin zuam dang a sing.

              Kei miphun ah a kul ngai nak pakhat heh " Pakhat le pakhat it dunnak" si. Jesuh ka um ti pelh atsia mah miphun, suahpi, khawpi, rualpi, vengpi le inn sungsang a it thei ngawl a si lekhaw thuson rel thaw bangdun si.Tsimi bangmen ah tawp men tuh si ngawl si. Mi hem kei it thei  tu heh Pathian deih nak si.

              Jesuh in "Ka rualpi si utsi" kei ti si. Misual kei si pelh Jesuh in ama rualpi ah kei koih angnung leita si. Leivum mitsim, milian neinung doh a si phangin rualpi lamlam awnpi pha in khen koih ngawl pelh napikhaw keimahni Hell sungpin a santu Jesuh rualpi kei si ngah heh mi bawngpha te si sing. Kei diktang, kei pha ta si ngawl si a itnak man si.

               "Nanhmahni'n keimah deng si ngawl si utsi; keima'n nangmahni deng atsia" a tinak heh phatak no in ruat dang a sing. Heita keimahni a deng? Jesuh ama tsa rah pha kei rah theinak tuh ah deng nak te si sing. Pathian in heiha Ama tsa pervo a pe? Pawlpi ah EC, biakinn darvuan, Sunday School zirhtu, Kawm la huaitu, homecell huaitu in a koih a si khen pervo a penak upat thiam kul si sing. Pawlpi pervo zem nak ngah ngawl kei si khen Pawlpi tsa Pathian tsa ti'n zuam kul si sing. Kei sinak zawn ten ah Pathian penak pervo heh thatho ngai'n persuak kei si thei tuheh Pathian deihnak si.

Nitin kei nunnak ah
1. Pathian thu thaw dim si sing maw?
2. ninglun kei silam hei kha sing maw?
3. Pathian thukhaam te lun si sing maw?
4. Rahpha rah thei sing maw?
5. Pakhat le pakhat itdun thei sing maw?

Tuukhaal Pha

              Leivum misual heem santu tuh Jesuh a suak lam thei masaber tute heh ram lakah tuu khaaltu te si. A heita Pathian in Jesuh suak zan ah amasaber thu theitu tuh Tuu khaaltu te kherkher a deng. Pathian in Tuukhaal te a deng nak man tampi om sungpin theithiang nak ber pa 2 paan dang rih asing.
1. Jesuh Apa naper nak ah tuu khaaltu a sinak a muh ot ta si.
2. Midang ah nautat nak, heisiar ngawl nak le zohsuam nak tek kheh A ming tsungnung nak ah a mang ot ta si.

- Israel thuanthu ah Tuukhaal phapha te heh huaitu pha le Kumpi bawi phapha si veng si. Tsimi dinmun leng theinak tuhah Pathian in nautaber Tuukhaal te nun pin zirh veng si. Tuukhaal pha pin huaitu le Kumpi Bawi te pawl heh Abel, Moses, David... tibang te pawl si. Jesuh in khen Keimah heh Tuukhaal pha sing ti'n lai thiangrim sungah mu thei si sing.

Tuukhaal Pha te sinak
1. A tuu te vumah a thinsang (thintual)
2. A tuu te theithiang
3. A tuu te mannei dan thei.
4. A tuu te it
5. Tsawl nak mun ah a tuu te tsawl tiar veng si.
6. Lai khampek in ei tiar
7. A tuu te lampi dik ah huai veng
8. Tuu te tsa nunnak pe ngam
9. Tsawl hun nei ngawlin tuu te phatak no in kilkhawi veng. 

Tuu te Sinak
1. Tiillem sung paan ngawl lekhaw lampi si ngawlngawl hawh in pai beih
3. Hawrkuam mu thei ngawl
4. Khawla mu thei ngawl (vission nei ngawl)
5. Thin kho
6. Tsim ngawl
7. Rawlnawm
8. Tuukhaal pa thu ngai
9. Amahni le amahni kilkhawi thiam ngawl
10. Ramsa dang ten beihno in rek thei
11. Tii thiang le Lai pha nak mun zeisak kul
12. Mun nuam, mun pha nak ah tsawl ot tsuang
13. Thiang sek in om thiam ngawl (tibual sak kul)
14. Amahni khaaltu nei kual

Tuukhaal te heh tsimi san lai (social outcasts) ah inn le lo nei mumal ngawl,naper pungman nei ngawl,nawngkai, thiamnak nei ngawl manin ram lakah tuu kiltu phang si. Sipelhatsia Pathian in midang heimah heisiar ngawl nak tuukhaal te a mang maanber heh tsungnungnak a lang tiar ot ta si. Minung te heisiar ngawl nak sipelh napikhaw Pathian mitmuh ah mi famkim te si sing. Kei Bawi Jesuh heh Pathian tuu no le tuukhaal phaber si. Jesuh in kum tin hibawlnak ah mang veng nak tuu no aiah kumkhaw tsa hibawl sak ongla si si.

bawmtu lai
Rev. Za Lian Pum ah Rev. a lenak tuh Thesis a ngannak "Tuukhal tha"

Thiangrimnak

“Keimah  ka thiangrim ta nangmahni khen thiangrim deve un”
Ipeter 1:16

1. Thianrim heh khumnung muhnak (Joshua 3:5)

    Joshua alian pa 3 sung kei pan si lekhaw Moses thih zawh Joshua le Israel te Pathian pe nak Canaan ram lam a hawh teih laitum thu si atsia a tsamba nak Shittim pin Jordan ruun ah hawh dang si.  Laikhawl hun a si bangpahin Jordan ruun heh tilian ngai si. Atsom zawng rel asing khaw Joshua in a mi Israel te nenah," Thiangrim in om un, Heita tiphang thaisun in nang nenah Bawipa in khumnung puah tu si" ti si. Aheita Pathian thil khumnung a puah tu phang Israel te thiangrim tiar si ol ha? Levi mi puithiam te thukam kuang thaw lamhuai reng tsi Israel te thiangrim kul ol lai maw? Si si! Pathian in a mite vumah khumnungnak a puah tu phang thiangrim masa tiar veng si. Sinai mual in Moses in Thukam 10 a le tu phang khen a mipi te thiangrim tu in Pathian in rel si. Thukam lun mun tampi ah me thu heh mu tuh tampi om si. Tua ka nun sungah khen kei vumah Pathian thil titheinak le khumnung a puah nak kei tawk, kei ngah ngawl heh Pathian maiah kei thiangrim ngawl ta situ si. Ka it nak nu le pa, u le nau te kei harsa phang a kutkolnak thaw, kei lungse hun ah nemtu phaber, kei teersuk phang tholeh tiartu a silam le kei vumah thil khumnung a puahnak te mu deve tu in kei deih si. Umtu kei si bangpah in heizongza tah kei nun thiangrim masaber tiar kul si sing. Tsimi phangbek in Pathian in kei vumah thil khumnung tampi puaksak tu kei si.

2. Mi borhlawh te pawl siatsuahnak tuar (Joshua 7:5 )

    Joshua 7 sungah Israel ten Jerikho khawpi neh in Ai khaw kohno a sunglam mu thei si sing. Ai khaw do nak tuh ralkap veksen hawh kul tu ngawl si thawng 2, thawng 3 in neh tu a um nak sipelh Ai khaw ten sawn Shebarim tinak lungto tian hil in Israel ralkap 66 rek ngah si. Israel mipi ten me thu a za phang lau ngaigai in thanau nak tawk si. Tsimiphang Joshua in a angki bal in Thukam Kuang mai leilung ah bok si. Josuah 7:6 pin a nuailam phatak no kei siar a si lekhaw Joshua thinpit in Pathian nenah thudongnak tampi a puah lam mu thei si sing. Heita Ai khaw a sung ti le Pathian thupenak, ralneh phang ral te nenpin heimah le tu ngawl a si nak Akhan in a ralte nenpin Babylon puan mawi ngai pakhat, Pawng 5 arit Ngun tum le pawng 1 lai arit sui tum a le ta si. Pathian in Israel mi te thiangrim ngawl in a bal ta ral nehnak pe leh ngawlla si. Pathian in Joshua nenah, ' le tu ngawl ka ti nak a letu inn sungsang le a nei nak hem thaw meihal tu in tiar si. Akhan a thih Pathian in Ai khaw do tu in tiar leh atsia beihno in neh leh si. Thiangrimnak ti nak heh heiha? taksa bek singawl in keithinlung, kei ruatnak, kei ruangpi thiang tiar kul si sing. Nun thiangrim no kei om phang Pathian in keimahni muitsu pe veng atsia a penak muitsu vumah ngalnak, puarthaunak, midang heimah heisiar ngawl in hun kei mang phang a dawltaber ah tarah vansang laam in om leh thei si. Thiangrimnak na nenah a om leh ngawlla lekhaw dumsuknak, Pathian siatsuah nak tawk thei si.

3. Thiangrim tawm un (Semtirnak 35:2, Joshua 24:23)

    Jakob in a innsungsang le a nenah a um tu te nenah,"Ramdang khawvang biaknak nang nei nak heem vor barh un, thiangrim tawm ula van ther sil un" ti si. Joshua in khen ramdang pathian milim vor in Pathian nenah thinlung tak be tiar si. Ipet 1:16 sungah,"Keimah ka tiamgrim bangin nangmahni khen thiangrim deve un" ti si. A numg Pathian be tu in le A nenah hawh tu kei si lekhaw kei awnkam, kei nundan, kei naper nak ah le heizongza ah thiangrim kul si sing. Job le Joshua bangin kei innsungsang, kei u le kei nau, khawsung ah le kei kiangkap a om te nenah Pathian deihzawng nun thiangrim nei teen theinak tuh sodun dang a sing.

Asiartu na vaseng vumah Pathian in nun thiangrim nei theinak tuh a raula thiangrim thaw kei om min teen ah kei bawm tasen. Amen

Satan pa minung te a zawl daan

         Tumalai pinpan tuni tian ah kei ral Satan pa'n minung te a zawl ( zawl=naupang kap phang kap tuh ngawl in a nu in zawl ) dan heh dang lawt ngawl a bangdun rengreng lai si. A zawl phang a mangnak thilri bek bangdun ngawl in dangdun si. Satan pa in thil pakhat mangin mi zawl veng atsia a zawl nak sungpin kei suah thei zawh in khen a nen pin suak atsia Pathian be taktak tuheh beihno in siang ongkeel ngawl si. Tsimi bangin minung te a zawldan thu heh Israel te Izip sel ah a tanglai thu thaw pan leh in thazang le dang a sing.

1. Kei ramah sungah nang Pathian hibawlnak puah un (Suah. 8:25)
       Moses in Israel mipi te Ezip sel pin luat in a nung Pathian be thei nak tuh in a zuam pangin Faro ( Satan pa mang nak pa ) in "kei ram ah nang Pathian hibawlnak/be un" ti si. Faro in mun dang ah hawh tu siang ngawl in ama ram sungah Pathian be tu in zawl si. Tu san ah khen Satan pa in umtu Pathian tsate a zawl dan panleh a sing khaw sual thahlam khen Pathian be theinung phah si ti ruatnak thaw beihno in kei zawl si. Satan pan a sel/ a ram sungpin suak in Pathian be khatu heh a lau berber nak si. Mi piangther sing titsawm teihteih pelh nundan le Pathian deihzong nun theng tsuang ngawl, kam bek in Pathian betu, kei thinlung zong Satan pa kut sungah om. A kut sungpin suak in Pathian kei be tu ngawl in a phunphun in kei zawl veng si.
         Tsimi phang Moses in ( Suah 8:26 )keini Pathian kei be dan le nang pathian nang be dan a bangdun ngawl ta Ezip mipi te thinraw in keimah lungto thaw deng/sep in rek tu si a ti phang Faro in tihen ti lehleu si .....

2. Nang Pathian be ula khawla pi hawh mah nah un (Suah. 8:28).

         Satan pa in umtu zahlam te Pathian be ( hingthernak ) tian vang siang veng si. Sipelhatsia umnak lamah khawla pi hawh tuheh siang ngawl si. Ka hingthernak ka ngah ongla poh leivum ka om sung leimi bangin om tu sing, kei san khangso bangin kiangkap pan in a se lamah sikhen apha lamah sikhen lun deve kul ti men veng sising. Me ruat nak heh Satan pa deihzawng umtu nun si. Tisa lam umtu menmen, Hingthernak ka ngah ongla poh ti'n om pumpum men, umnak lamah khang ngawl in a keel si heh Satan pan haw vet ngawl si. Umtu te mailam ah kalsuan theituh ngawl in Satan pan a phunphun in zawl veng kei si.
   
Faro in ' nang Pathian be ula khawlapi ah hawh mah nah un' tinak Moses in a deih tuang ngawl in suak a thotho phang Faro in tiheh ti lehleu si......

3. Nang Pathian be tu in mipa te bek hawh un (Suah. 10:11)

        Mah zong biaknak lamah zuam ngai pelh atsia innkhaw pi te zong leivum pathian, Satan pa sel sungah dumsuk ti thei reng pelh thupi tsan ngawl umtu nu le pa tam ngawl sising maw? Nu le Pa te Pathian lamah zuam in pe khen pe siang ngai, Pathian naper nak ahkhen mah rori pumpe tian kei sipelh mah inn sungsang te Pathian lamah huai theingawl, huai tum ngawl si veng ngawl sing maw? Tsimita mi tampi a rel tamber nak heh Pathian naper Pastor le pumpetu te tsa heh midang tah sual sawn, nun dan mawi ngawl sawn ti nak za veng tu sising. Kei ral Satan pa in umnak lamah mi pakhat ah hawh tseih manah heisiar ngawl in poi ti ngawl si. Pakhat tah a tanglai mi tamsawn in vumah thunei nak a nei thei lekhaw Pathianram karh vet tungawl lam theitsiang si. Tsimita Satan pa in inn sungsang pakhat ah a veseng umtu dik sikha tu heh a lau, a deihngawl ber nak a si ta keimah ni heino thaw a zawl veng lam ruat dang leh a sing. Innkaw umtu dik ( Jesuh Khrih ah hingther tsotu ) situ heh a iksik leita nak a sita innkaw umtu dik kei sithei asin kawtizah pha ol ha? Pathian khen kawtizah ang ol ha?
          Faro in a dawltaber ah tihen zawl si........

4. Nang veksen hawh ula nang thil nei nak te zam veng un (Suah. 10:24)

     Moses in Pathian thu thaw bangin a nor phang Faro in Moses a zawl dan tuh harsa ti a thei phang minung singawl in a nei nak thilri te le ramsa te bek zam tu in zawl si. Kei ral Satan pa in minung thinlung a neh ngawl phang thilri mang in khen zawl veng kei si. Heita ha Satan pa'n leivum thilri a mang ti lam rel kul ngawl in thei ten tu um sing. Pathian in kawtizah misual kei si pelhta a sikhen Pathian in muitsu tampi keimahni pe kei si. Minung pakahtle pakhat vumah Pathian muitsu pe dan bangdun tu ngawl si. Mi dawmlai ten Thilri ka nei nak heh Pathian thaw heimah sengdun ngawl ta keima veng ti'n ruat kha veng si sing. Pathian in keimah ni muitsu tampi a pe nak sungpin kei sian tawk Pathian ta pe siang sising maw? Thilri ka nei nak heem heh kei ma veng, ka raula, ka nunnak heh Pathian ama nei nak lam thei ma hem heh Satan pa zawl nak sungah nuamsa tseih men te silai si. Leivum minung te Satan pan heithaw ha keimahni a zawl veng ti pantsawm leh ten asing.

Pathian Thu heh Damnak si

Pathian Thu heh Damnak si ( IISiang 5:10-15) 

A. Naaman Pharnat Dam

              Ralbawi Naaman thu heh kei theisaak bangin Ralbawi maktara mingthang pakhat si. Pathian a kihzah bek si ngawl muang ngamtu a sita a raldo nak ah Pathian in bawm atsia nehnak ngah rengreng veng si. A Kumpibawi pa in khen a muang ngaingai tiheh mu thei sising. Me tibang rori ralbawi mingthang , Kumpibawi pa muang ngai nak a sita tangka lamah dasam tu ngawl tiheh um ten nak si. Sipelhatsia thinhar thinphu nak, thinnuam ngawl nak a thup no in nei kuhzeen si. Timi heh tumah theingawl nak a taksa vumah Pharnat manin kheh si si. Me Pharnat pin a dam thei nak tuh kawtizah thuruat in a thintsawl ol ha? Naaman san laiah Pharnat dam tear theitu sii om ngawl situ si. Pharnak a nei lam midang in a thei asin khaw pulam ah not/hawl nak/koih nak ngah tu si. Ralbawi a si tsa le Kumpi bawipa muang ngai nak pa a si tsa khaw sungah om tu tiheh a si theingawl lam amah rori in theitsiang si. Midang te thei khatu lau in a thup tseih kheh a omlawh nu in a thei phang Pathian sel Profet Elisha nenah hawh tu’n rel si. A omlawh nu rel nak bangin Ralbawi Naaman khen Profet Elisha nenah hawh atsia Jordan ruun ah vei 7 a niim phang a natnak pharnat dam si tiheh thei ten sising.
              Ralbawi Naaman bangin Pharnat tuar ngawl pelh na singkhaw kei nun khawsa nak ah tumah theingawl nak thinharnak nei ten tu um sing. Ramdang om te’n tumah theipi ngawl nak harsanak nei teen tu sising. Mi zahlam ten naper sinpi ngawl nak, om nak ram te awn thiam ngawl nak, damngawlnak ( nu le pa kiangah om ngawl ) le Palik kih nak ( Malaysia om te pawl ) manin thinpit vangsang ka om hun tampi om tu si. Khaw lama a om ten khen thilri man a kai nak man in le zing le zan ei tuh in tuh, tsate tawngkai nak tuh tangka thu kei ruat phang thinlung sungah a thup no in thinharnak nei teen bel tu um sing. Me kei thinhar nak pin kei thin a nuam tear theitu Sii heh Pathian thu bekbek si. Tangka/ inn le lo pha kei nei a si khen kei thinlung sung muril ngaingai nuamnak pe thei ngawl si. Naaman pharnat a dam nak thu panleh phang Jordan ruun ah vei 7 a niim tsa si ngawl si. A damnak ber heh Profet thu/Pathian thu a ngai ta damank a ngah sawn kheh si si. Tsimi man’n u le nau te mah le inn sungsang ten ah Pathian thu sungah niim tawm kul si sing. Innkhaw kim ngawl pelh a sikhen a om sun ten sawngen dang nak le thazang pedun nak nei thei tu tuum dang asing. Pathian thu man’n mah le sinak vumah thinnuam te heh mi engnung ber te si. 

B. Pathian thu in khawtibang minung khen mang ot si

                Ralbawi Naaman damnak a ngah thei nak tuh lam a muhtu heh a nen omlawh nu si. Me a nenomlawh nupang nu heh Pathian thu umtu le Pathian mang nak Profet thula thei ngai tu a si lam theitheih nung si. Ralbawi Naaman khen omlawh nu tear nak men nak poh ti ngawl si. A rel/tear nak bangin rawlbawi Naaman in a lun lam mu thei sising. Kei pawlpi, kei pawlkom ah mitsim, ruangrai han kihzah nung te pawl bek hun pe tuh si ti ruat kha veng sising. Pathian in minung pakhat nen teenah thiamnak Talent pe veng si. Tsimi tsa kei menah tsimnak thiamnak ka nei ngawl poh mi hmaiah Pathian thu rel tu ka ngam ngawl ti veng thu za veng tu sising. Pathian thu ah mi theihdan nak om ngawl si. 

              Dawltaber ah thazang kei le dang tuh ah Ralbawi Naaman thinlung sungah a thup no in thinhar nak a petu Pharnak pin damnak a ngah theinak heh Profet thu/Pathian thu pe nak a lun/ngai ta si. Mi tampi ten keini menah Biakinn kei leng awng ngawl, Pathian thu kawtinsim kei theithei tuh ti kha hun nei tu sising. Biakinn hawh in thurelnak ngai bek heh Pathian thu theingah si ngawl si. Pathian awntsang Bible sungah Pathian thu ruakruak in dim si. Kei sungah Pathian thu a dim theinak tuh in Bible siar kul si sing. Biakinn khawm theitu ten khen Pathian thu za bek si ngawl in nun pitih kul si. Tselhphang mi zahlam ten a thureltu pa pan in thurel nak ngai kha veng si sing. Thurel thiam mingthang singawl lekhaw Doctor te thurel nak bek thupi tsan in mi zaraan te thurel nak zong heimah si ngawl bang in om kha veng si sing. Pathian thu heh vangsang khaat lam khat hiam bang a si tsa Pathian thu thaw a nung a mi le tsa tutu in a rel khen Pathian in muitsu pe thotho si. Keimah ni khen Pathian thu kei thei nak topi men ngawl in midang te Pathian thu thaw tsawm dang thei zuam dang a si. Kei thin muril sung a thu no in thinhar mangbang vansang kei nei nak hem heh Pathian thu bek thaw thinnuamnak nak ngah thei tu si sing.

Tungtaak/Paantaak le Tungtaak/Paantaak ngawl Inntek Pa

1. Tungtaak/Paantaak ngawl Adam ( Gen 1:26-3:10 )

          Amasaber Pathian ompi nak inn sungsang heh Eden dum sung om Adam te si. Muitsu tampi a pe bek zo ngawl nitin Pathian thaw pehzomdun reng ta a nun ah heimah dasamnak nei ngawl si. Pathian thaw pehzom dun reng sipelh ma otnak le deihnak manin Pathian thu ngai ngawl in a daan bal si. Nitin Pathian thaw a pehzomdun leh ngawlla ta a nunnak ah kul le sam nak tampi nei si. Amahni a ittu Pathian tawk tu khen ngam leh ngawlla in relh si. Pathian in "Adam Adam kawnai ah na om?" ti'n ko kul inn sungsang ah dinmun ah leng si. Keimah ni ee Pathian in Adam bang 'kawnai ah nang om?' ti'n ko nak sikha deve sising maw? Kei sikha a si lekhaw inn sungsang kilkawitu "Pa" tsa lungse nung ngai tu si.

 2. Tungtaak/Paantaak ngawl Eli ( Isamu 2:22-4:22 ) 

           Pathian in Kumkhaw suangbawi napertu tuh a thukam nak suangbawi innkaw te si. Sipelhatsia Eli in Pathian tah a tsapa te ultung sawn in thil phangawl puah ti thei reng pelh kham ngawl si. Tsimita Pathian maiah Suangbawi innkaw pin tam nak innkaw ah suak si. ' Pathian in keimah ultung sawntu te ultung nak situ atsia keimah zohsuamtu te zohsuam nak si deve tu si tsi si ' Isamu 2:30. Eli bang Pathian tah tsate ultung/lau sawn tu Pa sikha sising maw? Pathian muitsu pe nak khamtu le Pathian mingse tiartu Pa kei si khatu launung ngai si.

3. Tungtaak/Paantaak Noah (Gen 6:6) 

              Noah san laiah leilung pi heh sualnak thaw a dim tsa minung a puahtu Pathian sir in  om si ti Bible sungah mu thei sising. Sipelhatsia  Noah vumah Pathian ang si. Noah in Pathian thupenak bangin Tangphawlawng puah si. Lawng sungah Noah in ramsa bek lut tiar ngawl in a tsapa zii te tian a lut tiar ta Tilau thihnak pin luatnak pe si. Noah bangin ma tsate bek tian si ngawl tsate zii le tsate pasel tian vanvum kaipi theitu Pa si theitu heh kei kul nak si. Pa heh inn sungsang lam muhtu/huaitu Pa a sita tsate tsa thupi ngaingai si. 

4. Pantsaak/Tungtaak Abraham ( Gen 18:22 ) 

              Umnak ah Pa a si Abraham te inn sungsang heh Bible mun tampi ah mu thei sising. A thei awngkel ngawl nak le a mu awngkel ngawl nak ram ah umnak thaw hawhtu pa si. A nei talam tsapa khen Pathian nenah hibawl nak tuh it ngawl in pe ngam tu si. Pathian muitsu pe nak innsang te si si. Abraham in Bawipa bek a pan ta Bawipa in a nen lamah tang si. Pathian bek pan in amah ompi nak innsang, Pathian mai le minung maiah ding ngam tu le tsate tungtaak umnak lam Pa situ heh kei kul ngaingai nak pakhat si.